Proces bada również okoliczności, odnośnie zgody małżeńskiej, czyli pewne zobowiązania, które dotyczącą związku małżeńskiego w kościele. Taką okolicznością odnośnie przyrzeczenia małżeńskiego, jest zgoda wobec partnera na posiadanie potomstwa, gdzie jedna ze stron w okresie przedślubnym, nie wspominała o niechęci do posiadania potomstwa. Takie zobowiązanie do dopełnienia małżeństwa wyrażone w momencie zgody małżeńskiej, powinno być spełnione w akcie pożycia małżeńskiego. W przeciwnym razie strona ma możliwość wnioskowania o stwierdzenie nieważności omawianego małżeństwa kościelnego z tytułu : wykluczenie potomstwa przez którąś ze stron.

Aby bardziej przybliżyć możliwości wnioskowania o proces kościelny na podstawie argumentacji wypełniającej ramy prawne przesłanek, przedstawiam poniżej tytuły.

Zainteresowana osoba, która ma zamiar złożyć skargę o stwierdzenie nieważności małżeństwa, musi najpierw uświadomić sobie, na jakiej podstawie chce to zrobić. Nie wnosi bowiem o orzeczenie rozwodu, jak to ma miejsce w sądzie cywilnym, ale uważa, że jego małżeństwo było zawarte nieważnie.

• Małżeństwo może zostać nieważnie zawarte z powodu jakieś przeszkody zrywającej kanony 1083 – 1094 Kodeksu Kanonicznego.
  
  • wiek młodociany (14 lat dla kobiety i 16 dla mężczyzny),
  • niezdolność płciowa (impotencja),
  • istniejący węzeł małżeński ( małżeństwo z inną osobą),
  • różność religii (ślub z osobą nieochrzczoną),
  • święcenia,
  • śluby lub profesja zakonna,
  • uprowadzenie,
  • przeszkoda występku (małżonkobójstwa),
  • pokrewieństwo (w linii prostej i do 4 stopnia linii bocznej),
  • powinowactwo (w linii prostej),
  • przyzwoitości publicznej,
  • pokrewieństwa prawnego (powstałego z adopcji).
• Małżeństwo może zostać nieważnie zawarte na skutek braków dotyczących zgody małżeńskiej. Określone zostały przez prawodawcę w kanony 1095-1107.
  • brak minimum małżeńskiego poznania
  • pozbawienie używania rozumu,
  • poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich,
  • niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej,
  • podstęp przy zawieraniu małżeństwa ( umyślne wprowadzenie w błąd),
  • symulacja,
  • wykluczenie któregoś z istotnych przymiotów lub elementów małżeństwa (jedność, nierozerwalność ,zrodzenie i wychowanie potomstwa),
  • zawieranie małżeństwa pod warunkiem,
  • przymus i bojaźń.
• Przyczyną nieważności małżeństwa mogą być braki dotyczące formy kanonicznej, a więc sposobu zawierania małżeństwa. Dotyczy w szczególności kapłana asystującego przy zawieraniu małżeństwa (posiadanie przez niego odpowiedniego upoważnienia), oraz zobowiązanie do zawierania małżeństwa przez katolików według formy kanonicznej.

Rafał Kornat